مهارت‌های زندگی - جلسه پنجم

مهارت‌های زندگی - استاد تراشیون

آرامش رفتاری

آنچه در آرامش رفتاری خیلی مهم است این است که «زن، زن باشد». ما می­گوییم لازم نیست زن گاهی مردانه و یا گاهی مادرانه برخورد کند بلکه اگر زن بخواهد که به همسرش آرامش دهد، همین زن بودن کافی است یعنی ویژگی­های زنانه را در خودش تقویت کند. در مسائل روانشناختی می­گویند که «زن و مرد متفاوت هستند». قرار نیست زن، مرد یا مرد، زن باشد و هیچ­کس چنین قراری را قبول ندارد. علت اینکه بخشی از افراد غرب معتقد هستند که با زن باید مانند مرد برخورد شود، این است که در آن افراد سرخوردگی وجود دارد. در جامعه­ی ما نیز دختری که در خانه­ای باشد که به مادرش تحکم شده باشد، دوست ندارد بعد از ازدواج مانند مادرش بدبخت باشد. این دختر همراه با قلدری وارد زندگی مشترک شده تا گربه را دم حجله بکشد و چون مادرش کتک می­خورده است عقیده دارد باید طوری با همسرش رفتار ­کند که فکر نکند او نیز مانند مادرش می­شود. این مسئله یک آسیب است چون دختر در چنین مدلی زندگی کرده است و به مادرش آسیب رسیده است، بعد از ورود خودش به زندگی مشترک و برای اینکه مانند مادرش نشود، از زن بودن خود دور می­شود و در این حالت وضعیت زندگی بدتر شده و مشکلات زندگی به گونه­ای دیگر خودشان را نشان می­دهد. یعنی این زن به خاطر اینکه مرتب نقش فرد دیگری را بازی می­کند از زندگی لذت نمی­برد ولی اگر زوجین در جایگاه­های خودشان قرار گیرند، این­دو از کنار هم بودن لذت می­برند. 

 علت ناراحت بودن زنان از برخی از رفتارهای مردان این است که مرد، نقش مردانه ندارد. برای مثال بخیل بودن مرد به زن آسیب می­رساند. طبق روایات یکی از ویژگی­های مرد، گشاده­دستی او است. در نگاه­ ایرانیان نیز مردی که بخیل است، مرد نیست پس اگر مردی، مرد باشد و بخیل نباشد، موجب آسیب دیدن همسرش نمی­شود. بنابراین ما می­­گوییم که زن و مرد با همدیگر متفاوت هستند و همین تفاوت­ها مانند قطب­های آهنربا، باعث جذب زوجین به یکدیگر می­شوند ولی در صورتی که زن، مرد و مرد نیز زن باشد، مانند قطب همنام باعث دور شدن همدیگر می­شوند. ما باید به دنبال این باشیم که این تفاوت­ها را بشناسیم و به آ­ن­ها خوب عمل کنیم.

ویژگی­های زن آرامش­بخش

1. ملایمت در رفتار (اِرْفقی). در روایتی خطاب به زن گفته­ می­شود که با همسرت با ملایمت رفتار کن. انتظاری که از یک زن می­رود این است که ویژگی او ملایم رفتار کردن باشد و حتی زن با مردی که خشن است، باید با ملایمت رفتار کند البته منظور ما این نیست که مرد با این رفتار خوب می­شود ولی اگر زن در برابر خشونت مرد، خشن باشد کارشان بدتر می­شود ولی اگر زن نسبت به شوهر ملایم باشد، زن، به خاطر زن بودن و رفتار زنانه­اش آرامش دارد. ملایمت مانند یک قطره­ی آب که با چکیدن مدام بر روی سنگ آن را سوراخ می­کند؛ روی مرد نیز اثر می­گذارد البته این ملایمت باید دائمی باشد. 

برای ایجاد تغییر در رفتار طرف مقابل، باید استمرار وجود داشته باشد و حتی داروهای تجویز شده در طب بوعلی نیز باید 40 روز خورده شود تا اثر بگذارد. استمرار در ملایمت در رفتارِ زن باعث اثرگذاری در طرف مقابل می­شود.

وقتی ما به زن می­گوییم با ملایمت رفتار کند باید نکات زیر را مدّ نظر داشته باشد:

  • در کلام ملایم باشد.
  • در منش ملایم باشد. یعنی حتی در نشست و برخاست، کاری که در حال انجام آن است و رفتاری که با بچه دارد ملایم باشد نه اینکه زن در کلام، ملایم باشد ولی رفتارش با بچه تند باشد یا با همسرش خوب صحبت کند ولی بر سر فرزندش داد بزند بلکه این ملایمت در رفتار، باید در فضا و محیط خانه هم عمومیت داشته باشد.

2.محبت و عشق­ورزی. در روایت توصیه شده است که زن نسبت به همسر، عشق­ورزی داشته باشد. اصلاً این محبت، ویژگی زنانه است و زنی که نتواند محبت کند زن نیست برعکس اگر مردی نتواند محبت کند، نمی­توانیم به او بگوییم مرد نیست به همین دلیل اسلام مردان را هُل می­دهد و پیامبر(ص) در حدیثی خطاب به مرد می­فرماید: مردی که به زنش بگوید دوستت دارم این گفته­ی او از قلب زن خارج نمی­شود ولی در روایت نداریم که به زن نحوه­ی محبت کردن را بگوید زیرا محبت کردن ویژگی ذاتی زن است. 

  • نکته­ی اول در محبت کردن این است که وقتی طرف مقابل نیاز به محبت دارد، به او محبت شود و در غیر این صورت، محبت کردن بیهوده است و گاهی باعث کوچک شدن خود فرد می­شود. وقتی فردی در زمان نامناسب محبت کند، محبت را ضایع کرده است و خود را ناراحت کرده و ممکن است عقده­ای شود.

نظریه­ی علمی به نام "مازلو" 2 نکته مطرح می­کند:

1. نیازهای انسان 7 چیز است.

2. نیازها اولویت دارد. یعنی علاوه بر هفتگانه بودن نیاز، نیازها ترتیب هم دارد و باید به آن توجه کرد.

نیازهای انسان به شرح زیر است:

1. زیستی: خوردن، آشامیدن، خوابیدن و... .

2. امنیت (آرامش).

3. محبت.

این نکته نشان می­دهد که در این ترتیب­بندی محبت سومین نیاز انسان است لذا محبت کردن به مردی که خوابش می­آید، به معنی زجر دادن او است. برخی از خانم­ها در دوره­ی محبت نسبت به همسر ویار پیدا می­کنند زیرا از لحاظ هورمونی این خانم کمی نامتعادل شده است و نیاز به محبت ندارد ولو اینکه این مرد همان فردی است که زن عاشق محبت کردنش بود. 

زمانی که مرد گرسنه است، خوابش می­آید یا خسته است زن برای محبت کردن طرف او نرود و در این زمان­ها تنها یک محبت عمومی باشد. مردی که نیاز به آرامش دارد ولی محیط آشفته است، از محبت بدش می­آید و محبت­گریز است بنابراین ابتدا باید محیط آرامش پیدا کند تا او محبت را بپذیرد. 

  • نکته­ی دوم در محبت این است که برای اینکه مرد به سمت محبت­ورزی نسبت به همسر برود، باید بسترسازی در جهت مهرورزی شود. یعنی زن باید بستر مهرورزی را فراهم کند و این بسترسازی اینگونه است که اگر به ترتیب به دو نیاز زیستی و آرامش مرد توجه شود، محبت ایجاد می­شود. برای مثال مردی که همیشه خسته است و به هیچ روشی هم نمی­توان خستگی او را رفع کرد، می­توان بستر مناسب را فراهم کرد. برای مثال زن باید محیط خانه را مهیا کرده تا همسرش استراحت لازم را داشته باشد و نشاط بیشتری را در لحظاتی که با او دارد داشته باشد، در محیط خانه ارتباط کلامی را با بچه­ها رعایت کند و سر بچه­ها داد و بیداد و غر زدن نداشته باشد تا دو نیاز زیستی و آرامش مرد رفع شود و او به سمت نیازِ محبت کردن بیاید البته مردانی که زیاد بیکار هستند، نیاز به محبتشان افزایش پیدا می­کند.
  • نکته­ی دیگر در محبت و عشق­ورزی این است که براساس علاقه­ی همسر عمل کنیم یعنی ببینیم آنچه او در محبت و مهرورزی دوست دارد در نظر بگیریم نه آن چیزی که خودمان دوست داریم و این مسئله باید متقابل باشد یعنی نحوه­ی محبت کردن باید براساس علائق یکدیگر باشد و این علائق نیز باید کشف شود برای مثال گاهی کسی محبت کلامی دوست دارد یا کسی محبت در رفتار را دوست می­دارد.

امروزه متأسفانه برخی از زنان با محبت کلامی، برای مردان تور پهن می­­کنند و زن درمانده و مضطرب به دنبال حل مشکل می­گردد درحالی­که علت این مشکل، ناتوان بودن زن در محبت و عشق­ورزی است. گاهی اوقات به خاطر رعایت نکردن حریم­ها در مهمانی­ها، علاقه­ی دوطرفه بین خانم نامحرم و شوهر یک زن در فامیل ایجاد می­شود و با از بین رفتن بیشتر حریم­ها، حیاها دریده شده و فضاها غیر اخلاقی می­شود.

3. ذکر خیر همسر گفته شود. در روایت آمده است که تَذْکُرْ حَسَنَهْ: یعنی ذکر خیرش را بگو. این ذکر خیر باید به دو گروه باشد:

1: به خودش (همسر): به همسر بگویید که ویژگی یا خُلق خوب او شما را خوشحال می­کند. 

2: به دیگران. خیلی خوب است که خانم تازه عروس، چند ویژگی خوب شوهرش را جلوی مادر خودش بگوید نه اینکه شروع به شکایت و منفی­گویی از همسر کند زیرا این مسئله به روحیه­ی مادر آسیب می­زند البته باید به این نکته توجه شود که تا زمانی ذکر خیر شود که دل دیگران را نسوزانیم. برای مثال جلوی فردی که با همسرش مشکل دارد، نباید مرتباً از شوهر خود تعریف کنیم. منظور از این حرف این نیست که جلوی آن فرد بدی شوهرتان را بگویید بلکه اگر آن فرد سؤال کرد که همسر تو چطور است پاسخ طوری باشد که نه به معنای ذوق­زدگی و خوب بودن بیش از حد شوهر و نه به معنای بد بودن شوهر باشد. 

از طرف دیگر اسلام زن را از اینکه به محض بروز یک مشکل، شکایت شوهرش را به دیگران ببرد، منع کرده است بلکه مشکلات باید از راه­های زیر حل شود:

  • با تدبیر و تعقّل حل شود (توسط خود زن). خداوند به انسان تفکر و هوش داده است که به وسیله­ی آن می­تواند کوه را جابجا کند و اگر زن نتواند از پس مشکل اخلاقی مرد بربیاید، به این معنی است که از ظرفیتش استفاده نکرده است.
  • بهره­مندی غیر مستقیم از تجربیات دیگران. گاهی اوقات زن در اطرافیان خودش، کسانی را می­شناسد که آن­ها نیز با شوهرشان مشکل داشته­اند و زن باید به­طور غیر مستقیم از آن­ها بپرسد که چه کار کند البته زن نباید بگوید که شوهرش این مشکل را دارد.
  • استفاده از مشاورین برای حل مشکل. فرمایش قرآن برای رفتن نزد ریش­سفید فامیل به خاطر حل اختلافات است و نه مشکل. اختلاف یک مرحله بالاتر از بروز مشکل است یعنی گاه اختلافات بسیار شدید است و ما آن­ها را به ریش­سفید ارجاع می­دهیم حتی در مواردی به کسانی که خواهان طلاق هستند پیشنهاد می­دهیم که مسئله­ی طلاق را در جمع بزرگانی که برای مهربرون و... دعوت شده بودند مطرح کنند و کسانی که به این گفته گوش کردند، اختلافشان تبدیل به مشکل می­شود و مشاور می­تواند مشکل را حل کند البته مشاور باید ویژگی­های زیر را داشته باشد:

1.متدین باشد.   2. بااخلاق باشد. 

ما می­گوییم قبل از ازدواج چشمت را باز کن و بعد از ازدواج گاهی اوقات چشمانت را ببند ولی اینطور نباشد که بستن چشم روی بدبختی باشد. صبر بر بدخلقی زن در اسلام، پاداش زیادی دارد به­­طوری­که حضرت یونس(ع) فرمودند صبر من بر بداخلاقی زنم به خاطر این است که به من وحی شده است که این زن، کفّاره­ی گناهان (ترک اولی) توست و چون ترک اولی درجات بهشتی پیامبران را کاهش می­دهد، این صبر بر بداخلاقی همسر، تو را در درجات متعالی بهشت قرار می­دهد یعنی اعتقاد به عالم آخرت، باعث می­شود به خاطر ارزش کاری مانند صبر، اخلاق بدی را هم تحمل کرده و رضایت هم داشته باشیم.

4. همسر را به خشم نیاورید. یکی از نکاتی که در آرامش رفتاری مطرح است این است که در روایت فرموده­اند: همسرتان را به خشم نیاورید و در روایت عجیب دیگری به زن توصیه شده است: لا یَحِلُّ لَهَا اَنْ تَنْظُرَ اِلی وَجْهِهْ نَظْرَةً مُغْضِبَةْ یعنی زن حتی نباید (مجاز نیست) با نگاه غضب­آلود به شوهرش نگاه کند. دلیل این ممانعت هم این است که در مواقع بسیاری این رفتارها راهگشا نیست. یکی از خطوط قرمز مردها، غرورشان است و در اسلام تأکید شده است که این غرور شکسته نشود زیرا غرور شکسته شده مانند قوری بندزده است و درست شدنی نیست. 

راه­های به خشم نیاوردن همسر:

1. احترام به شخصیت او.                             2. احترام به خانواده­ی او.                   3. احترام به کارهای او. 

4. احترام به شغل او.

منظور ما از احترام گذاشتن به شخصیت مرد این نیست که زن به کارهای بد همسر نیز احترام بگذارد ولی در صورت کارهای بد هم نباید بی­احترامی کرد. برای مثال زن به خاطر اشتباه مرد، او را سرزنش نکند. زن نباید به شغل همسر بی­احترامی کرده و طعنه بزند زیرا این بی­احترامی، بی­احترامی به خود همسر محسوب می­شود. زن باید با نگه داشتن احترام مرد، باعث به خشم نیامدن او شود حتی اگر بخش­هایی از شخصیت مرد منفی باشد. شخصیت انسان مجموعه­ای از پازل­های مثبت و منفی است و اگر زن به جای بخش­های منفی، بخش­های مثبت پازل را ببیند و به همسرش بگوید: "من از کارهای شما راضی هستم"، مرد نیز متوجه می­شود که منظور زن، کارهای خوب او است و این رفتار زن نوعی احترام گذاشتن به مرد است.

حضرت در روایت فرموده­اند: به همسر اهانت نکن و این به معنی دادن آرامش رفتاری است. جالب است که بیشتر نکاتی که به خاطر آرامش مرد به زن توصیه شده است، به ابعاد عاطفی زن اشاره دارد. عاطفه و احساسات جنبه مثبت مانند: عشق، و جنبه­ی منفی مانند: تنفر و خشم دارند و به زن گفته می­شود این احساس را مدیریت کن تا به سمت منفی نرود. مدیریت احساس این است که اگر مشکلی با همسرت داری، باید پشت راهکاری که انجام می­دهی، تفکر باشد و نه احساس زیرا در این صورت اثر منفی می­گذارد. 

5. خدمت کردن به همسر. نکته­ی مهمی که باید به آن توجه داشت این است که "زن تنها، موجود خدمت­رسان نیست"و کارهایی مانند پختن غذا، تمیز کردن خانه، نگهداری از فرزندان، او را به موجود خدمت­رسان تبدیل می­کند و نباید اینطور فکر شود که زن=خدمت است بلکه زن علاوه بر خدمت باید ویژگی­های دیگر نیز داشته باشد مانند مرد که علاوه بر تقبل کردن هزینه­ی زندگی وظایف دیگری نیز دارد. خدمت­رسانی یک از وظایف زن در تقسیم کار است اما می­توان فردی را برای انجام کارهای خانه استخدام کرد به شرط اینکه زن، وقت خود را صرف تقویت زنانگی و "زن­تر" شدن کند. 

در روایت­ها برای خدمت زن به همسر مانند: نوشاندن آب، جامه پوشاندن، کار کردن در خانه پاداش در نظر گرفته شده است. البته باید توجه شود که خدمت زن به همسر متعادل باشد و با زیاده­روی باعث پرتوقع شدن مرد نشود. 

پیامبر اکرم(ص) می­فرمایند: خدا عذاب قبر را از 3 گروه از زنان برمی­دارد، با حضرت زهرا(س) محشور می­کند، ثواب هزار شهید در نامه­ی عملش ثبت می­شود و عبادت یکساله در نامه­ی عملشان ثبت می­شود. این 3 گروه، زنانی هستند که کارهای زیر را انجام دهند:

  • زنانی که بر غیرت شوهرشان صبر کنند. البته غیرت دو نوع است:          1. غیرت متعصبانه.      2. غیرت دینی.

غیرتِ دینی، غیرت متعصّبانه نیست. برای مثال مردی که زنش را از انداختن عکس با عمویش منع می­کند، غیرت متعصّبانه دارد. 

  • زنانی که مهریه­شان را به شوهرشان ببخشند. ما می­گوییم چه اشکالی دارد وقتی زنی بعد از 15-10 سال زندگی، لِم و فراز و نشیب همسرش را به دست آورده است و می­داند که او اهل زندگی است، مهریه­اش را ببخشد؟ البته وقتی ما این جمله را به زن می­گوییم، یک قید هم زده و به مرد نیز می­گوییم که بخشی از خانه را به نام همسرش کند یعنی در اصل نباید مادیات برای زوجین، بسیار مهم باشد و باید هردو نسبت به همدیگر صداقت داشته باشند. البته در این روایت اصرار بر بخشش مهریه­ی زن نیست. ما اعتقاد نداریم مرد، سند کل خانه­ را به نام همسرش بزند و اگر مردی این تصمیم را گرفت، زن بگوید: دوست دارم خانه به نام شما باشد ولی بخشی از آن را قبول می­کنم.
  • زنانی که بر بدخُلقی همسرشان صبر کنند. منظور از صبر، صبر فعال است نه صبر خنثی.

توصیه شده برای شما

دیدگاه خود را بنویسید