رابطه غدیر و وحدت اسلامی

معرفت شناسی - رابطه غدیر و وحدت اسلامی

استاد محسن اراکی:

درباره رابطه ی غدیر و وحدت امت اسلامی  این ارتباط 5 محور بحث خواهیم داشت:

محور اول: طبق آیات کریمه قرآن کریم و روایات ، وحدت رحمت الهی است و تفرقه نوعی عذاب است. خداوند در مورد امت هایی که مورد خشم خدا قرار گرفتند می فرماید: فَبِما نَقْضِهِمْ میثاقَهُمْ وَ کُفْرِهِمْ بِآیاتِ اللَّهِ وَ قَتْلِهِمُ الْأَنْبِیاءَ بِغَیْرِ حَقٍّ وَ قَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَیْها بِکُفْرِهِمْ فَلا یُؤْمِنُونَ إِلاَّ قَلیلاً (نساء : 155 ) ویا در آیه ای دیگر  " ... أَلْقَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى‏ یَوْمِ الْقِیامَةِ کُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَساداً وَ اللَّهُ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ"( مائدة : 64)      آنها را دچار تفرقه و نزاع داخلی کردیم.تفرقه و جنگ داخلی بین ٱنها و کینه و دشمنی را به عنوان کیفر و عذاب الهی برای امت هایی که پیمان شکنی کردندقرار دادیم. این امر در چند آیه قرآن ذکر شده است. 

در طرف مقابل، وحدت، یکپارچگی و یکدلی نشانه رحمت الهی آیه کریمه می فرماید  " وَ لَوْ شاءَ رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا یَزالُونَ مُخْتَلِفینَ* إِلاَّ مَنْ رَحِمَ رَبُّکَ ..."( هود : 119-118)و اگر پروردگارت مى‏خواست، همه مردم را یک امّت (بدون هیچ گونه اختلاف) قرار مى‏داد ولى آنها همواره مختلفند مگر کسى را که پروردگارت رحم کند! ... مگر کسانی که مشمول رحمت خدایند. پس رحمت، منشا وحدت و دوری از اختلاف است. "وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ کُنْتُمْ عَلى‏ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْها کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ" (103)و همگى به ریسمان خدا [قرآن و اسلام، و هر گونه وسیله وحدت‏]، چنگ زنید، و پراکنده نشوید! و نعمت (بزرگِ) خدا را بر خود، به یاد آرید که چگونه دشمن یکدیگر بودید، و او میان دلهاى شما، الفت ایجاد کرد، و به برکتِ نعمتِ او، برادر شدید! و شما بر لبِ حفره‏اى از آتش بودید، خدا شما را از آن نجات داد این چنین، خداوند آیات خود را براى شما آشکار مى‏سازد شاید پذیراى هدایت شوید.  خداوند در این آیه نعمت خدا را منشا وحدت قرار داده است  در بهشت، بهشتیان اخوانند "اخوانا علی سرر متقابلین "(حجر 47)* ودر جهنم با هم دشمنند "قالَ ادْخُلُوا فی‏ أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِکُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ فِی النَّارِ کُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها حَتَّى إِذَا ادَّارَکُوا فیها جَمیعاً قالَتْ أُخْراهُمْ لِأُولاهُمْ رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا فَآتِهِمْ عَذاباً ضِعْفاً مِنَ النَّارِ قالَ لِکُلٍّ ضِعْفٌ وَ لکِنْ لا تَعْلَمُونَ"(أعراف : 38 )   (خداوند به آنها) مى‏گوید: "در صفّ گروه‏هاى مشابه خود از جنّ و انس در آتش وارد شوید!" هر زمان که گروهى وارد مى‏شوند، گروه دیگر را لعن مى‏کنند تا همگى با ذلّت در آن قرار گیرند. (در این هنگام) گروه پیروان درباره پیشوایان خود مى‏گویند: "خداوندا! اینها بودند که ما را گمراه ساختند پس کیفر آنها را از آتش دو برابر کن! (کیفرى براى گمراهیشان، و کیفرى بخاطر گمراه ساختن ما.)" مى‏فرماید: "براى هر کدام (از شما) عذاب مضاعف است ولى نمى‏دانید! (چرا که پیروان اگر گرد پیشوایان گمراه را نگرفته بودند، قدرتى بر اغواى مردم نداشتند.)"  مجمع مستکبرین  مستضعفینی است که تابع آنها بودندو مدام در جنگند.ویژگی اسلام و امت اسلامی وحدت و یکپارچگی است

محور دوم: این است که قرآن کریم امت اسلام و به ویژه امت رسول اکرم 6 را قرآن کریم امت اسلام را شامل همه اممی می داند که مطیع خدا و پیامبران الهی بوده چرا که همه پیامبران مبشر به وجود مبارک پیامبر اکرم 6 بودند و مومن به آن حضرت  بنابر این جزء امت آن حضرت. "وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ میثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى‏ ذلِکُمْ إِصْری قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدینَ") آل‏عمران : 81 )  و (به خاطر بیاورید) هنگامى را که خداوند، از پیامبران (و پیروان آنها)، پیمان مؤکّد گرفت، که هر گاه کتاب و دانش به شما دادم، سپس پیامبرى به سوى شما آمد که آنچه را با شماست تصدیق مى‏کند، به او ایمان بیاورید و او را یارى کنید! سپس (خداوند) به آنها گفت: "آیا به این موضوع، اقرار دارید؟ و بر آن، پیمان مؤکّد بستید؟" گفتند: " (آرى) اقرار داریم!" (خداوند به آنها) گفت: "پس گواه باشید! و من نیز با شما از گواهانم." ما از همه پیامبران قبل از رسول اکرم این پیمان را گرفتیم که پیامبری خواهد آمد که مصدق همه پیامبران پیشین است همه باید به او ایمان بیاورید.   یاری او را از آنها پیمان گرفتیم. این روایت در مناقب آمده است  که نزول حضرت عیسی در آخر الزمان در بیت المقدس و نماز گزاردن پشت امام زمان عج الله، وفای به همان میثاقی است که خدای متعال  از همه پیامبران گرفت. به همین دلیل عنوان مسلم به همه آنها صدق می کند  " "إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذی فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنیفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکینَ"(أنعام : 79)"  من روى خود را به سوى کسى کردم که آسمانها و زمین را آفریده من در ایمان خود خالصم و از مشرکان نیستم! خداوند حضرت موسی و انبیاء پیشین را به عنوان مسلم معرفی می کند. اسلام یعنی تن به اطاعت خدا دادن و در زندگی مطیع محض خدا بودن. "وَ إِنَّ هذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ"( مؤمنون : 52)   و این امّت شما امّت واحدى است و من پروردگار شما هستم پس، از مخالفت فرمان من بپرهیزید! این امت اسلامی و همه مسلمند یعنی به اطاعت خدا تن در دادند. خدا همه انبیاء و پیروان راستین آنها را تا رسول اکرم صل الله علیه و آله به امت واحده مسلمه وصف کرده است. "   إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذینَ أُوتُوا الْکِتابَ إِلاَّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ" دین در نزد خدا، اسلام (و تسلیم بودن در برابر حق) است. و کسانى که کتاب آسمانى به آنان داده شد، اختلافى (در آن) ایجاد نکردند، مگر بعد از آگاهى و علم، آن هم به خاطر ظلم و ستم در میان خود و هر کس به آیات خدا کفر ورزد، (خدا به حساب او مى‏رسد زیرا) خداوند، سریع الحساب استخدا امت اسلام را به وحدت توصیف کرده و اختلاف را در مقابل اسلام قرار داده است. آنها که اختلاف کردند اهل کتاب بودند" فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنیفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتی‏ فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْها لا تَبْدیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا یَعْلَمُونَ (30)مُنیبینَ إِلَیْهِ وَ اتَّقُوهُ وَ أَقیمُوا الصَّلاةَ وَ لا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکینَ (31) مِنَ الَّذینَ فَرَّقُوا دینَهُمْ وَ کانُوا شِیَعاً کُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَیْهِمْ فَرِحُونَ (32)" جبهه مختلفین و متنازعین، جبهه اسلام نیستند. اسلام همیشه با وحدت و یکپارجگی است. جنگ و خونریزی علامت منفی و عذاب الهی است. تفرقه و اختلاف از آن مشرکین و نتیجه شرک، چند دستگی و دعوا است. "شَرَعَ لَکُمْ مِنَ الدِّینِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ وَ ما وَصَّیْنا بِهِ إِبْراهیمَ وَ مُوسى‏ وَ عیسى‏ أَنْ أَقیمُوا الدِّینَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فیهِ کَبُرَ عَلَى الْمُشْرِکینَ ...ُ (13)... وَ اسْتَقِمْ کَما أُمِرْتَ وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ وَ قُلْ آمَنْتُ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ کِتابٍ وَ أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَیْنَکُمُ اللَّهُ رَبُّنا وَ رَبُّکُمْ لَنا أَعْمالُنا وَ لَکُمْ أَعْمالُکُمْ لا حُجَّةَ بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمُ اللَّهُ یَجْمَعُ بَیْنَنا وَ إِلَیْهِ الْمَصیرُ (15) "شوری 13-15خداوند خیلی روشن اعلام می کند: همه پیامبران و رسل را برای وحدت فرستادیم. دستوری که به آنها دادیم اقامه دین کنید و تفرقه در دین روا ندارید. جامعه اسلامی و مسلمانان پیرو پیامبر اکرم و انبیاء هستند. پس تفرقه خصوصیت جامعه مشرک و گمراه است و  خصوصیت جامعه الهی وحدت ویکپارچگی است .

محور سوم: اگر مردم به حال خود رها شوند به جنگ و خونریزی و اختلاف می پردازندو از خدا بریده و چند دسته می شوند. اگر بخواهند مردم یکی و واحد بشوند، این وحدت را باید از منبعی فراتر از بشر دریافت کنند که همان خدای متعال است. منشا وحدت خداست. . "لو نشاء لجعل الناس امه واحده و لا یزالون مختلفین الا من رحم ربک. "(هود/ 121) اگر بشر را به حال خود واکذارید همیشه در اختلاف به سر می برند مگر این که رحمت خدا شامل آنها شود. 

رحمت خدا به دو چیزدر قرآن اطلاق شده و دو چیز منبع رحمت الهی هستند: 1. کتاب خدا و 2. رهبران الهی. و ما ارسلناک الا رحمه للعالمین. خدا پیامبر اکرم را رحمتی برای جهانیان معرفی می کند. هود : 7 مِنْ قَبْلِهِ کِتابُ مُوسى‏ إِماماً وَ رَحْمَةًُکتاب موسی را امام و رحمت معرفی می کند.قران کریم هم به عنوان رحمت معرفی شده است وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنینَ از طریق کتاب خدا و انبیاء و اطاعت از آنها، جوامع بشری یکپارچه و یک دل می شوند.و ما کان لیعذبهم و انت فیهم . انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و اهل بیتی. اگر این دو را از جامعه بشری جدا کنیم دچار تفرقه و اختلاف می شوند.وجود پیامبر اکرم و اهل بیت او بعد از او مایه رحمت است" اهل بیتی امان لاهل الارض کما ان نجوم امان لاهل السماء."در نتیجه، رحمت الهی از کانال کتاب خدا و امام هدی بر مردم نازل می شود. خلاصه : جامعه بشر اگر از خدا جدا شود دچار اختلاف می شود و اگر به خدا بپیوندد و رحمت شامل حالشان شود به وحدت می رسند این رحمت الهی از طریق کتاب و انبیاء و بعد از پیامبر از طریق اهل بیت به بشر می رسد 

محور چهارم : غدیر چه ارتباطی با وحدت جامعه اسلامی دارد؟ الیوم اکملت ......انعمت علیکم نعمتی.شما بودید که پراکنده بودید و دلتان پر از کینه بود. خدا شما را  تبدیل به امتی یکپارچه کرد. توصیف خدا این گونه بود: محمد رسول الله  و الذین معه اشداء علی الکفار رحماء بینهم. این محبت و مهربانیبا یکدیگر ، رحمت خداست.این نعمت از طرف خدا بود "فاصبحتم بنعمته اخوانا به نعمت خدا شما یک صف می شوید   در سوره صف آیه 4 از صف مرصوص یاد کرده که این صف هر صفی نیست صف مومنان است یکپارچه و یکدل است . آنچه قرآن در آیات 54 و 55 سوره مائده مطرح می کند از عجایب نتایج غدیر است.آیه می فرماید "  یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنینَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْکافِرینَ یُجاهِدُونَ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ وَ لا یَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ذلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتیهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلیمٌ *إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَا*وَ مَنْ یَتَوَلَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ  مائدة : 54- 56 " غدیر وحدت آفرین است چون همان اتمام نعمت الهی است. 

محور پنجم :نعمت در قرآن کریم دو گونه است 

نعمت عام که نصیب مومن و کافر می شود وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحیمٌ و اگر نعمتهاى خدا را بشمارید، هرگز نمى‏توانید آنها را احصا کنید خداوند بخشنده و مهربان است! (18) (نحل : 18  )

نعمت تام: نعمتی که از انسان گرفته نشود تا آن جا که انسان غرق در بهشت الهی و رضوان او شود. آن نعمتی که از انسان گرفته شود، نعمت تام نیست. 

حضرت موسی( اعراف/143) در یک بلند پروازی از خدا خواست:" رب ارنی انظر الیک". یعنی خدایا بردار این پرده حجاب را در جواب آمد "لن ترانی و لکن انظر الی الجبل فان استقر مکانه  فسوف ترانی". چقدر خدا به او بها می دهد، رد مطلق نمی کند. موسی بعد از بهوش آمدن گفت: "انی تبت الیک" . بلندپروازی دوم حضرت موسی: حضرت می خواست امتش، امت پیاده کننده حکومت عدل  خدا بر سراسر زمین و امت موعود باشد.خدا در جواب فرمود  قال عذابی اصیب وسعت ...این ررحمتی که به قوم تو نازل کردیم رحمت مستمر نخواهد بود. این رحمت ثابت شامل قوم محمد 6 و امت او خواهد بوداین اتمام نعمت بر امت و نه بر شخص امام نعمت تام می شود به اینکه امام به امامت منصوب می شود. اما در آیه " اکملت لکم دینکم..." کدام نعمت اتمام می شود و بر چه کسی؟ نه تنها بر امام بلکه بر امت واحده نعمت اتمام می شود. در روز غدیر یا تعیین امام و تداوم این امامت تا روز قیامت تا این که وعده بزرگ الهی فرا برسدوَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دینَهُمُ الَّذِی ارْتَضى‏ لَهُمْ وَ لَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنی‏ لا یُشْرِکُونَ بی‏ شَیْئاً وَ مَنْ کَفَرَ بَعْدَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ. نور : 55    خداوند به کسانى از شما که ایمان آورده و کارهاى شایسته انجام داده‏اند وعده مى‏دهد که قطعاً آنان را حکمران روى زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آنها خلافت روى زمین را بخشید و دین و آیینى را که براى آنان پسندیده، پابرجا و ریشه‏دار خواهد ساخت و ترسشان را به امنیّت و آرامش مبدّل مى‏کند، آن چنان که تنها مرا مى پرستند و چیزى را شریک من نخواهند ساخت. و کسانى که پس از آن کافر شوند، آنها فاسقانند. (55). در قرآن 2 میثاق با امام است: 1. اطاعت. اذکروا نعمت اله علیکم اذ کنتم اعداء فالف بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا.( آل عمران/99) و میثاق الذی اذ قلتم سمعنا و اطعنا بان لهم الجنه . بشارت بهشت را به کسانی بده که شنیدند و اطاعت کردند. 2. مِنَ الْمُؤْمِنینَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى‏ نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدیلاً أحزاب : 23   در میان مؤمنان مردانى هستند که بر سر عهدى که با خدا بستند صادقانه ایستاده‏اند بعضى پیمان خود را به آخر بردند (و در راه او شربت شهادت نوشیدند)، و بعضى دیگر در انتظارند و هرگز تغییر و تبدیلى در عهد و پیمان خود ندادند. (23)

حجرات : 15   إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ أُولئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ مؤمنان واقعى تنها کسانى هستند که به خدا و رسولش ایمان آورده‏اند، سپس هرگز شکّ و تردیدى به خود راه نداده و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد کرده‏اند آنها راستگویانند. (15)مومنین واقعی کسانی هستند که تا آخر پای ایمان خود بایستند و بفرمان امام خویش بوده تا پای جان. این میثاق نصرت است. سپاسگزاری حقیقی و توفیق شکر این نعمت.  

توصیه شده برای شما

دیدگاه خود را بنویسید