مهارت‌های زندگی - جلسه هفتم

مهارت‌های زندگی - استاد تراشیون

۳. به یکدیگر فرمان ندهیم. 

در زندگی، زن و مرد نباید به همدیگر امر و نهی بکنند. ما سه حالت "دعا، امر و نهی، و خواهش" داریم. بزرگان علم اخلاق می­گویند که دعا از طرف بنده به خدا محقق می­شود یعنی خدا یک موجود عالی و برتر است و ما هم به عنوان انسان با رتبه­ی پایین از خدا درخواست می­کنیم؛ امر و نهی از فرد عالی به سافِل اتفاق می­افتد مانند امر و نهی خدا ولی در خواهش، انسان­ها چون هم­مرتبه­ی یکدیگر هستند باید از یکدیگر خواهش کنند ولی نباید به همدیگر فرمان بدهند یعنی با فرمان دادن ممکن است کار، موقتاً پیش برود ولی در دراز­مدت امر و نهی کردن طرف مقابل را مقاوم می­کند. 

آسیب­های امر و نهی 

  • مقاوم کردن طرف مقابل. اگر زن و مرد در زندگی زیاد به همدیگر امر و نهی کنند، به تدریج طرف مقابلشان مقاومت پیدا می­کند و یا اگر مادری به فرزندش زیاد امر و نهی کند، فرزند مقاوم شده و دیگر حرف گوش نمی­کند.
  • زمینه­ی فشار روحی را فراهم می­آورد. کسی که مرتباً مورد امر و نهی قرار می­گیرد، فشار روحی متحمّل می­شود.
  • اعتماد به نفس کاهش می­یابد.
  • وابستگی ایجاد می­کند. مادری که مرتباً به بچه تذکر می­دهد که تکالیفش را انجام دهد باعث وابسته شدن فرزند و اراده نداشتن فرزند می­شود و فرزند با خود می­گوید مادر من به فکر من است پس بگذار آنقدر به من بگوید تا من تکالیف را انجام دهم.

منظور از امر و نهی، امر به معروف و نهی از منکر نیست بلکه همین امر و نهی­های روزانه است که به انسان آسیب می­رساند. 

  • به­طور ویژه اگر زن به مرد امر و نهی کند، زمینه­ی شکستن غرور مرد را فراهم می­کند و او با خود می­گوید: "انگار من بچه هستم که به من امر و نهی می­کند".

4. از ازدواج ابراز پشیمانی نکند. 

هیچ­گاه زن از ازدواجش ابراز پشیمانی نکند. برای مثال به مرد نگوید: "زن فلان مرد می­شدم بهتر از این بود که زن تو بشوم". گاهی اوقات خانم­ها دچار هیجانات می­شوند که منجر به این می­شود که بخواهند با ابراز پشیمانی، از لحاظ عاطفی به طرف مقابل آسیب بزنند. دلیل اینکه می­گوییم فرد ابراز پشیمانی از ازدواج نکند، این است که ابراز پشیمانی یک نوع ناسپاسی محسوب می­شود. در روایتی از پیامبر اکرم(ص) است که علت اینکه بیشتر اهل جهنم زنان هستند این است که ناسپاس هستند. ناسپاسی یک نوع مطلق­گویی است که در زنان زیاد دیده­ می­شود. برای مثال زن به محض ناراحتی از مرد، خوشی­های گذشته را فراموش می­کند و به او می­گوید: "من با تو یک روز خوش ندیدم".

آسیب­های ابراز پشیمانی:

  • انگیزه از طرف مقابل سلب می­شود. ابراز پشیمانی کردن زن، انگیزه­ی مرد را سلب می­کند و مرد با خود می­گوید: 
    "با وجود این­همه تلاش من، همسرم از ازدواج با من پشیمان است".
  • فکر مرد را به سمت زن­های دیگر سوق می­دهد. نتیجه­ی زنان معترض، مردان ریزبین می­شود یعنی مرد در روابط زنان دیگر با همسرشان، ریزبین می­شود و با دیدن برخورد خوب زنان نسبت به همسرشان، مرد از همسرش زده می­شود و اعتراضات او نیز شروع می­شود.
  • فراری دادن مرد از زندگی. برخی از آسیب­های اجتماعی که مردان دچار آن می­شوند مانند: رفیق­باز شدن، دروغگویی، مصرف قلیان و مواد مخدر و... به دلیل معترض بودن زن نسبت به زندگی است. اصطلاحی در روانشناسی به نام "پارانوئید: آدم بدبین"وجود دارد که معنی آن این است که فرد به همه­چیز معترض است و اگر این اعتراضات بسیار زیاد شود نشان­دهنده­ی بیماری روحی اوست و باید درمان شود.

سؤال: زن چگونه نقاط ضعف همسر را بدون ابراز پشیمانی کردن، بگوید؟

در همه­ی زندگی­ها مشکل وجود دارد ولی هنر، حلّ مشکلات است. در زندگی­ای که مشکل وجود دارد و هنر حل مشکل وجود ندارد، به تدریج مشکل از کاه به کوه تبدیل می­شود و بزرگ می­شود؛ کاه را با یک فوت می­شود جابجا کرد ولی جابجا کردن مشکل با بولدزر هم امکان­پذیر نیست. از سوی دیگر به علت این­که مشکل را به موقع حل نمی­کنند، این مشکل تبدیل به مشکلات بیشتری می­شود که به سادگی قابل حل نیست به همین دلیل هر مشکل را باید همان روز حل کنیم. روایتی به این مضمون است که اگر زن و شوهر با همدیگر مشکل پیدا کنند، تا زمانی که مشکلشان را حل نکرده­اند، به خواب نروند. 

منظور از هنر حل مشکل، داشتن مهارت­های لازم برای حل مشکل است و نه قهر کردن، دعوا، پرخاشگری و... . قهر کردن مشکل را در لایه­ای به صورت موقت می­پوشاند و گره­گشایی و حل مشکل نمی­شود و مشکل باقی می­ماند. این مشکل در کنار مشکلات دیگر، تبدیل به مشکل بزرگتر می­شود و وقتی تعداد مشکل زیاد شود، حل آن نیز سخت می­شود. برای مثال خانمی که درونگرا است یا هنر حل مشکل را ندارد به یک­مرتبه از تمام مشکلات رونمایی می­کند و ابراز پشیمانی می­کند درحالی­که این کار هیچ تأثیری در حل مشکل ندارد.

5. از ضعف­های همسر رونمایی نکند (به رخ نکشد). 

یکی از نقاط مثبت زن موفق این است که از ضعف­های همسر رونمایی نکند. این ضعف­ها چند دسته است:

1. رفتاری: گفتن ضعف­های رفتاری همسر مانند: "بلد نیستی حرف بزنی و هر دفعه دعوا درست می­کنی".

2. هوشی، درک، فهم. به رخ­ کشیدن این نوع ضعف­ها. مثال: "تو که نمی­فهمی، دیدی دوباره اشتباه کردی".

3. ارتباطی. به رخ کشیدن ضعف روابط عمومی مرد یا به رخ کشیدن ضعف مرد با خود زن. "باز در جمع فامیل ساکت بودی؟ نمی­توانی در جمع فامیل حرف بزنی؟" 

هیچ­گاه شوهر را در نگاه خانواده کوچک نکنید زیرا هم به شما و هم به همسرتان آسیب می­رساند یعنی اگر در آینده پدر و مادرتان بین دامادها فرق بگذارند، اعصاب شما خرد می­شود و یکی از ویژگی­های زن موفق این است که خوبی­ها همسر را پیش دیگران بازگو کند. 

6. مقابله به مثل نکند. 

یعنی به مرد نگوید چون به خانواده­ی من بی­احترامی کردی، من نیز به خانواده­ات بی­احترامی می­کنم. 

ما می­گوییم اشتباه همسر چند دسته است:

  • از اختیار او خارج است و 2 صورت دارد:

1. نوع تربیتش این­گونه است. برای مثال بددهان بودن او به خاطر بزرگ شدن در خانواده­­ای با افراد بددهان است. البته معنی از اختیار او خارج است، این نیست که مرد نمی­تواند این خصیصه را اصلاح کند بلکه اگر خودش بخواهد، مشکل او با راهنمایی گرفتن حل می­شود.

2. اشتباهش را تعمّدی انجام نداده است. یعنی یا نمی­داند که آن کار بد است و یا اگر می­داند، ناخواسته آن اشتباه را انجام داده است و تعمّدی در آن نبوده است. برای مثال مردی که همسرش در را به رویش باز نکرده است، عصبانی می­شود و زن را کتک می­زند. ما می­گوییم این مرد اشتباه کرده است ولی اشتباه او زاییده­ی رفتار طرف مقابلش بوده است و تعمّدی نبوده است. 

یکی از مشکلاتی که در جامعه­ی ما وجود دارد این است که افراد، کنترل خشم را یاد نگرفته­اند درحالی­که در گذشته این آموزش بود و به فرد عصبانی توصیه می­شد که لا اله الّا الله بگوید. 

در 2 اشتباه بالا، مقابله به مثل نتیجه نمی­دهد و کار بدتر می­شود.

  • در اختیار او است. برای مثال از سر لجبازی، اشتباهش را انجام می­دهد.

ما معتقد هستیم که در اشتباهات طرف مقابل، چه عمدی باشد و چه غیر عمدی، مقابله به مثل نتیجه نمی­دهد و کار بهتر نمی­شود. ولی اگر فرد بخواهد برای دل­خنک شدن، فحش بدهد یا بخواهد با لجبازی، به نفع طرف مقابل عمل کند، او را منع نمی­کنیم. به جای مقابله به مثل فرد باید:

  • صبر فعال داشته باشد. در روایت آمده است که وقتی زن بر بدخُلقی همسرش صبر می­کند، خداوند ثواب آسیه را به او می­دهد بنابراین ما می­گوییم وقتی فرد اشتباهی از همسرش دید باید صبر فعال داشته باشد. صبر فعال یعنی فرد:

1. آرامش خود را حفظ کند. 

2. به دنبال ریشه­­ی مشکل باشد. 

3. به دنبال حل مشکل بگردد. 

برای مثال وقتی مرد برای خانواده­ی خودش دست­ودلبازانه هزینه می­کند ولی برای خانواده­ی زن به سختی هزینه می­کند، ممکن است علتش این باشد که ارتباط صمیمانه بین مرد و خانواده زن وجود ندارد و مرد از آن­ها دور شده است. ما نمی­توانیم بگوییم مقصر مرد است بلکه شاید مقصر پدر و مادر زن باشند و زن باید این ارتباط را اصلاح کند. برای مثال به مادرش توصیه کند که با دامادش گرم­تر برخورد کند و به تلفن همراه او زنگ بزند و احوالش را بپرسد. ما در رفتار قانونی به نام "عمل و عکس­العمل" داریم یعنی ما یک رفتار را دیده و به آن عکس­العمل نشان می­دهیم بنابراین سرسنگین بودن 
خانواده­ی زن، موجب تحویل نگرفتن داماد می­شود.

مردها غرور دارند و احساساتشان را ابراز نمی­کنند. برای مثال وقتی زن در مورد رنگ لباس یا غذا نظرخواهی می­کند، مرد آن را به زن واگذار می­کند درحالی­که در دلش به یک چیز خاص علاقه دارد ولی ابراز نمی­کند. در تعلیم و تربیت و در حوزه­ی خانواده تعبیری به نام "بهانه­های پنهان" وجود دارد یعنی گاه فرد رفتاری از خود نشان می­دهد که به خاطر عمل حال حاضر نیست بلکه یک بهانه­ی دیگری دارد که پنهان است. برای مثال ناظمی که همسرش از او تمکین نکرده است، در مدرسه بداخلاق است و رفتار تندی دارد زیرا یک "بهانه­ی پنهان" وجود دارد و در مردها این بهانه­ها بیشتر است.

7. تعصّبات غلط نداشته باشیم. 

تعصب دو نوع است: 

  • تعصّب دینی. اسلام می­گوید: مرد باید غیرت دینی داشته باشد و زن نیز باید صبر بر غیرت مرد داشته باشد (پذیرش غیرت مرد). گاهی مرد غیرت دارد ولی زن صبر بر غیرت ندارد و تذکر مرد به زن برای رعایت کردن حریم، زن را ناراحت می­کند و فکر می­کند شوهرش به او بدبین است.
  • تعصّب سنّتی. این تعصّب، برگرفته از آموزه­های دینی ما نیست و یک فرهنگ است. برای مثال مرد به همسرش اجازه­ی دست دادن با برادرش را نمی­دهد یا زن به مرد اجازه­ی خندیدن و صمیمی شدن با خواهر یا مادرش را نمی­دهد. ما نباید تعصّبات غلط را در زندگی­مان وارد کنیم و اگر اینطور شد، خدا را از زندگی­مان دور می­کنیم. گاهی اوقات تعصّباتی وجود دارد که حرام است مانند سنّت روبوسی کردن همه­ی فامیل در هنگام سال تحویل. ما می­گوییم در زندگی به سمت تعصّبات غلط که در تعریف ما همان تعصّبات سنّتی است نرویم.

توصیه شده برای شما

دیدگاه خود را بنویسید