غدیر در نگاه معصومین علیهم السلام

معرفت شناسی - غدیر در نگاه معصومین علیهم السلام

استاد حیدری فر: 

مقدمه :حضرت امام خمینی رحمه الله علیه:  ما مفتخریم که باقرالعلوم از ماست . امام باقر 7 : " الْکَمَالُ‏ کُلُّ الْکَمَالِ التَّفَقُّهُ‏ فِی الدِّینِ وَ الصَّبْرُ عَلَى النَّائِبَةِ وَ تَقْدِیرُ الْمَعِیشَةِ.". همه کمال انسان سه عنصر دارد: 1) فقاهت در دین. خدا انسان را کمال جو آفریده، پس این رهنمودی برای همه است. دین 3 جزء دارد: (عقاید و جهان بینی،اخلاق و رذائل و فضایل اخلاقی، احکام و حقوق فردی و فقها). انسان نه تنها در حلال و حرام بلکه در اصول دین نیز فقیه باشد. فقاهت ، شناخت عمیق و استدلالی  و شناختی است که پشتوانه های استواری داشته باشد.  2 ) صبر در برابر مشکلات. فقیه در دین با مشکلات بسیاری روبرو خواهد شد باید مقاومت و نستوهی کرده و در نتیجه در مشکلات پیروز شود.  3) اگر فقیه بخواهد مشکلات را به زمین بزند نیاز به برنامه ریزی در زندگی دارد ( تقدیر یعنی انداره گیری نه قدردانی) زمان بندی زندگی برای انجام کارهای عالمانه و فقیهانه.

از سال 61 به بعد تبلیغات شدید سلفی ها و تکفیری ها مخصوصاً در مکه و مدینه شروع شد و با ایجاد شبهه سعی در گمراه کردن مسلمانان کردند.

شبهه: بر فرض اگر غدیر در رابطه با حضرت باشد چرا ایشان و فرزندانش استدلال و  احتجاج نکردند؟

جواب: این شبهه در بررسی غدیر از نگاه معصومین است.( پژوهشی در باره شبهات و احتجاجات ائمه علیهم السلام در کتاب " مدرسه ی سبز غدیر" مکتوب است.). 

غدیر= گودال های بیابان های مسطح، خم = مخموم و پاکیزه. بسیاری از بیابان ها ماسه ای و خاکی بودند و آب این بیابان ها غیر قابل استفاده. بعضی از بیابان ها ماسه بادی یا رملی هستند که آب آنها قابل شرب است. منطقه عمومی جحفه این وضعیت را داراست. غدیر خم = یک غدیری (گودال و آبگیری) که آب آن قابل شرب است.لذا کاروان ها کنار این گودال اتراق می کردند.

شبهه: در مورد معنای " من کنت مولی ...." شبهه نمودند.

 جواب:  چون کلمه مولی به معانی مختلف، مثل محب، یاورناصر، دوست و ... است،بهترین شاهد برای معنی مورد نظر خدا فهم حاضران در غدیر است و یا این کلمه در کلام پیامبر6  به چه معنایی به کار رفته است.

فهم شاهدان از کلمه مولی:

  1. وقتی خطبه حضرت تمام شد، دومی اولین کسی بود که به امیرالمومنین7 تبریک گفت: "بخ بخ لک یابن ابیطالب اصبحت مولی و مولی کل مومن و مومنه". به به چقدر خوب.تو مولی من و مولی تمام مردان و زنان با ایمان شدی.( اگر جریان آشتی کنان سپاه یمن و حضرت بود و یا رفاقت و دوستی بود تبریک گفتن به عنوان امیرالمومنین معنی نداشت)
  2. معاویه بن ابن سفیان( لعنه الله) پس از پایان خطبه به شانه مغیره بن شعبه (لعنه الله) ،کسی که حضرت زهرا  3 را پشت در زد) می زند و بلند شده و می ایستد و می گوید: نه ولایت علی را می پذیریم و نه سخن رسول خدا را گردن می نهیم. در این هنگام آیات31 تا 35 سوره قیامه نازل شد: " فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى *وَ لکِنْ کَذَّبَ وَ تَوَلَّى * ثُمَّ ذَهَبَ إِلى‏ أَهْلِهِ یَتَمَطَّى *أَوْلى‏ لَکَ فَأَوْلى‏ * ثُمَّ أَوْلى‏ لَکَ فَأَوْلى‏ "(در آن روز گفته مى‏شود:) او هرگز ایمان نیاورد و نماز نخواند، (31)بلکه تکذیب کرد و روى‏گردان شد، (32)سپس بسوى خانواده خود بازگشت در حالى که متکبّرانه قدم برمى‏داشت! (33)(با این اعمال) عذاب الهى براى تو شایسته‏تر است، شایسته‏تر! (34)  سپس عذاب الهى براى تو شایسته‏تر است، شایسته تر(35)

حاکم حسکانی در جلد دو "شواهد التنزیل" صفحه 295 سوال می کند: اگر پیامبر 6 فرموده بود با علی دوست باشید آیا  دوستی چنین واکنشی داشت؟

  1. حسان بن ثابت.وی پس از اتمام خطبه غدیر اشعاری را سرود و به پیامبر اکرم 6  عرضه داشت در بخشی از این شعر اشاره به کلمه مولی دارد:

"ینادیهم یوم الغدیر نبیّهم‏ *بخمّ و أسمع بالنبیّ منادیا /و قال فمن مولاکم و ولیّکم‏*فقالوا و لم یبدوا هناک التعادیا/الهک مولانا و انت ولیّنا*و لن تجدن منّا لک الیوم عاصیا/فقال له: قم یا علیّ فإننی‏*          رضیتک‏ من بعدى اماما و هادیا/فمن کنت مولاه فهذا ولیّه‏*فکونوا له انصار صدق موالیا/هناک دعا اللهمّ وال ولیّه‏*و کن للّذی عادا علیّا معادیا/فمن کنت مولاه فهذا ولیه/ فکونوا له انصار صدق موالیا"

"روز غدیر در (محل) خم واسع پیامبرشان به واسطه رسولى بانگ زن، مسلمانان را ندا دادو فرمود: کیست مولا و ولىّ شما؟ (حاضران) بى‏آن که در آنجا (اثر) کورى (و بى‏اطلاعى) ظاهر گردد/ گفتند:معبود تو مولاى ما و خود تو ولىّ ما هستى و امروز هیچ کس از ما را براى خود نافرمان نمى‏یابىپس پیامبر به على فرمود: برخیز که من تو را براى جانشینى و راهنمایى مردم پس از خویش انتخاب کردم.من مولاى هر کس باشم على هم ولىّ اوست. /پس شما اتباع راستین و دوستدار او باشید.در آنجا دعا کرد که خدایا دوستدارش را یارى کن و با آن که با على دشمنى مى‏کند، دشمن باش."

می بینیم که کلمه مولی در نظر مخاطبان " ولی و اولی به تصرف"  بوده و هیچ کس محبت یا نصرت و یاری به ذهنش نرسیده، منتهی در جریان تاریخ شکل دیگری بوجود آمده است.مقام معظم رهبری نظر شیخ سعید شعبان، مفتی لبنان را در رابطه با غدیر پرسیدند.ایشان پاسخ داد: شکی نیست که پیامبر  6 علی7 را به عنوان خلیفه معرفی کردند.حضرت مجدداً سوال کردند: پس چرا می گویید اول و دوم و سوم و چهارو امام علی علیه السلام؟ پاسخ داد: 2 قضیه تاریخی داریم که با هم سازگاری ندارند. اول قضیه انتخاب علی علیه السلام توسط پیامبر و دوم این که مردم بعد از رحلت پیامبر 6  به سراغ علی  7نرفتند. هر دو درست است و ما نمی توانیم بین این دو را جمع کنیم. اگر برعکس اعلام کنم اولین نفری که کشته می شود من هستم.

خطبه پیامبر 6 در غدیر 

یک جمله پیامبر  6در غدیریه نبویه: " مَعَاشِرَ النَّاسِ‏ قُولُوا الَّذِی قُلْتُ لَکُمْ وَ سَلِّمُوا عَلَى عَلِیٍّ بِإِمْرَةِ الْمُؤْمِنِین‏

شعار اول:" قُولُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَکَ رَبَّنا وَ إِلَیْکَ الْمَصِیر ". شنیدیم حرف تو را و به سوی تو متحول می شویم. طبری در  کتاب الولایه می نویسد پیامبر  فرمودند:" اسمعوا و اطیعوا فان الله مولاکم و علی امامکم- ثم الامامه فی ولدی من صلبه الی یوم القیامه- معاشر الناس هذا اخی و وصیی و واعی علمی و خلیفتی علی من آمن بی- و علی تفسیر کتاب ربی. "

شعار دوم: "قولوا الحمدلله الذی هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لو لا ان هدانا الله". خدا را پسندیدیم ( نه ستودن، چون لازمه پسندیدن، ستودن و مدح است. همه پسندها مال خداست.) که راه راست را از طریق علی  7به ما نشان داد. اگر خدا نشان نداده بود، ما نمی توانستیم راه را پیدا کنیم:"اللهم عرفنی نفسک فان لم تعرفنی نفسک لم اعرف رسولک اللهم عرفنی رسولک فان لم تعرفنی رسولک لم اعرف حجتک اللهم عرفنی حجتک فان لم تعرفنی حجتک ضللت عن دینی" پیامبر اکرم رسماً با یک جلسه نمادین، از آنها اقرار رسمی در قالب دو آیه قرآنی می گیرد و آن را تا قیامت پایدار می کند.

استدلال ها و احتجاجات  امیرالمومنین  7: حدود 21مورد استدلال حضرت در مدینه، مکه، کوفه،بین راه کوفه و مکه، جنگ ضفین، پس از بازگشت از جنگ نهروان و .... ذکر شده است.

یکی از مهمترین استدلال های ایشان در دوران حکومت ایشان در روز غدیر که مصادف با روز جمعه و 18 ذی الحجه بود طی خطبه ای ایراد فرمودند که به بعضی از فقرات آن اشاره می شود: بعد از گفتن فضایل روز جمعه و روز غدیر و ویژگی ها و آداب آن ، فرمودند: یا ایها المومنون...خدا دوست دارد کسانی را که در راه او مجاهده و مقاتله می کنند به گونه ای که منظم هستند و با ایستادگی کامل می جنگند. "أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ‏ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ- إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقاتِلُونَ‏ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا کَأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ‏ أَ تَدْرُونَ مَا سَبِیلُ اللَّهِ وَ مَنْ سَبِیلُهُ وَ مَنْ صِرَاطُ اللَّهِ وَ مَنْ‏طَرِیقُهُ " خداوند کسانى را دوست مى‏دارد که در راه او پیکار مى‏کنند گویى بنایى آهنین‏اند! (4) آیا می دانید راه خدا چیست؟ آیا می دانید راه خدا کیست؟( من صراط الله) منم راه خدا که اگر کسی در این راه در پشت سر من قرار نگیرد به جهنم سقوط می کند. منم راه خدا که پیامبر خدا من را به عنوان واجب الاتباع معرفی کرد. از خواب غفلت بیدار شوید و قبل از مرگ کار نیکو انجام دهید ( و سابقوا الی مغفره من ربکم.. . حدید/21)قبل از رسیدن قیامت کاری کنید که ذخیره آخرت شما باشد. روز قیامت چه روزی است؟ روزی است که داد می زنید و ضجه می کشید و کمک می طلبید اما کسی صدای شما را نمی شنود و جوابتان را نمی دهد.به یاد مرگ باشید قبل از این که شما را دریابد. در اعمال و رفتار خود تجدید نظر کنید. مرگ همه لذت ها را از بین می برد ( هادم الذات).

آداب روز غدیرا.برای اهل خانه هدیه بخرید. 2. با همدیگر متحد باشید.  3.شاد باشید ( ففرحوا) و دیگران را شاد کنید (و فرحوا اخوانکم بالباس الحسن و رائحه الطیبه و حیئوا اخوانکم و ... ان فضله من جود و بما تناله ان قدرت باستطاعتکم و صومه هذالیوم) 4. این روز را روزه بگیرید که پاداش بزرگی برای روزه این روز قرار داده شده حتی ( حتی لو تعبد له عبد من العبید فی الشبیه من اول دنیا الی آخرها) اگر کسی تمامی از اول دنیا تا آخر دنیا عبادت کند، به صواب روزه این روز نمی رسد.

توصیه شده برای شما

دیدگاه خود را بنویسید